AYB-də Rəna Qurbanlı Qılıcovanın “Sətirlərə sığınan hisslər” və “Duyğu dəryası” kitablarının təqdimat mərasimi

19 mart Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Natəvan klubunda baş tutan təqdimat mərasimi zahirdə sadəcə bir kitab təqdimatı kimi görünsə də, əslində bu hadisə mənim üçün sözün mahiyyəti, insanın daxili aləmi və ruhun ifadə ehtiyacı haqqında dərin bir düşüncə səfərinə çevrildi. Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, qələmində hissin, düşüncənin və ruhun harmoniyasını yaradan dəyərli şairə Rəna xanımın “Sətirlərə sığınan hisslər” və “Duyğu dəryası” kitabları ilə tanışlıq mənim üçün sadəcə oxu deyil, həm də öz daxilimlə üz-üzə qalmaq idi. İnsan tarix boyu həmişə bir sığınacaq axtarıb. Bəzən bu sığınacaq daş divarlar olub, bəzən bir insanın qəlbi, bəzən də bir Tanrıya yönəlmiş dua. Amma ən maraqlısı budur ki, insanın ən gizli sığınacaqlarından biri də söz olub. Qədimdən – istər Homerin dastanlarında, istər Nizami Gəncəvi-nin hikmət dolu beytlərində, istərsə də Füzuli-nin yanğılı qəzəllərində – insan özünü sözə etibar edib. Çünki söz, insanın həm yaddaşıdır, həm də vicdanı.

Rəna xanımın “Sətirlərə sığınan hisslər” kitabı məhz bu qədim ehtiyacın müasir təcəssümüdür. Bu kitabda sətirlər sadəcə yazılmır – onlar insanın içində baş verən görünməz müharibələrin səssiz şahidinə çevrilir. Psixoloji baxımdan bu əsər insanın daxili parçalanmasını, özünü ifadə edə bilməməyin yaratdığı gərginliyi və sonda sözə sığınaraq tapılan rahatlığı açıq şəkildə göstərir. Müasir psixologiyada deyilir ki, insan ifadə edə bilmədiyi hisslərin əsirinə çevrilir. Rəna xanım isə bu əsərdə həmin hisslərə azadlıq verir.

“Duyğu dəryası” isə artıq fərqli bir mərhələdir. Bu kitab insanın təkcə hisslərini ifadə etməsi deyil, həm də onları dərk etməsi, qəbul etməsi və yaşaması haqqındadır. Burada bir növ sufizmə xas olan daxili səyahət hiss olunur. Necə ki, Mövlana Cəlaləddin Rumi deyirdi: “Sən dənizdə bir damla deyilsən, bir damlada bütöv bir dənizsən.” Rəna xanımın bu kitabında da insanın içindəki o sonsuz “dərya” açılır. Bu artıq təkcə ədəbiyyat deyil – bu insanın özünü tanıma yoludur.

“Qurani-Kərim”də dəfələrlə vurğulanır ki, insan düşünən, hiss edən və dərk edən bir varlıqdır. Hisslər isə insanın Allahla, kainatla və özü ilə qurduğu görünməz bağdır. Əgər insan bu hissləri boğarsa, o bağ zəifləyər. Amma onları ifadə edərsə – istər dua ilə, istər sözlə, istərsə də şeirlə – o zaman ruh azad olar. Rəna xanımın yaradıcılığı məhz bu azadlığın poetik formasıdır. Böyük sivilizasiyaların ən güclü dövrləri onların ədəbiyyatının da çiçəkləndiyi dövrlərə təsadüf edir. Çünki ədəbiyyat sadəcə sənət deyil, həm də bir xalqın düşüncə səviyyəsinin göstəricisidir. Bu mənada Rəna xanımın artıq 9 kitabın müəllifi olması təkcə şəxsi uğur deyil, həm də milli ədəbi mühit üçün bir töhfədir. Bu gün təqdimatda iştirak edib hər iki kitabı əldə edib oxumaq mənə bir həqiqəti bir daha xatırlatdı ki, insan nə qədər inkişaf etsə də, texnologiya nə qədər irəli getsə də, insanın ən böyük ehtiyacı yenə də başa düşülməkdir. Və bu ehtiyacı ən gözəl qarşılayan vasitə – səmimi sözdür. Rəna xanımın qələmi məhz bu səmimiyyətin daşıyıcısıdır. Onun sözləri oxucuya təkcə fikir vermir, onu dəyişdirir, silkələyir, düşündürür. Bu isə artıq sadə yazıçılıq deyil, bu ruhlara toxunmaq sənətidir.

İnanıram ki, “Sətirlərə sığınan hisslər” və “Duyğu dəryası” kimi əsərlər uzun müddət oxucuların yaddaşında yaşayacaq. Çünki bu kitablar oxunmaq üçün deyil – hiss olunmaq üçün yazılıb. İnsan bəzən danışa bilmədiyini yazır, amma bəzi insanlar var ki, yazdıqları ilə başqalarının danışa bilmədiklərini deyir…

Rəna xanım məhz o insanlardandır.
İnanıram ki, onun qələmi hələ çox ürəklərə yol tapacaq, çox insanın hisslərinə güzgü olacaq. Belə qələm sahibləri olduğu müddətdə ədəbiyyat yaşayacaq, söz dəyərini itirməyəcək.

Həsən Nağıyev