Belə əsərlər yazmaq həm vacibdir, həm də ağır. Yunus Oğuz bu yolları gözəl keçir…

Əslində  kitab  təqdimatına yığışmışdılar. Yazıçı-publisist, tarixi  romanlar  müəllifi  Yunus  Oğuzun  ötən  il  çapdan  çıxan  
“TÜRK”  etnonimi  və  törələri” kitabının  təqdimatına…  Ədəbiyyat  cameəmizin  aydınları, elmi  ictimaiyyətimizin  fədailəri, media  nümayəndələri… Həm   də  türk  sözünün, türkçülüyün  aşiqləri… Odur  ki, bu  tədbirdə  söhbət  həm  Yunus  Oğuzun  yaradıcılığından, həm türkçülükdən, həm  də  yüz  illərdir  başlanğıcı  axtarılan və  sonunda  QIZIL  ALMA  olan  o  böyük YOLDAN getdi.   Məkan  isə  həmişəki  kimi ATATÜRK  MƏRKƏZİ!  Aydınlarımızın  dəyərli  çıxışlarını   təqdim  edirik.

Nizami Cəfərov, akademik

-Yunus Oğuz az qala 50 ildir ki, yaradıcılıqla məşğuldur və bizim tarixi roman sənətini dirçəldən, çoxlu sayda tarixi romanlar yazan, Azərbaycan tarixində, Türk tarixində demək olar ki, bir qaranlıq səhifə belə qoymayan tarixi roman ustasıdır. Onun bir neçə tarixi romanı orta məktəb proqramlarında əlavə oxu kimi tədris edilir. 
Yunusla mən Türk dünyası ölkələrində çox olmuşam və ona olan hörməti həmişə görmüşəm. Onu necə qarşılayırlar, kitablarını necə oxuyurlar, necə müzakirə edirlər. Məsələn, mənim üçün həmişə fəxr olub ki, Daşkəndin ən böyük kitab mağazasında Yunus Oğuzun kitabları satılır. Bu, adamın ruhunu oyadan bir nəticə, gözəl bir faktdır.
 Türk dünyasında qəribə bir təsəvvür var. Bəzən insanlar bu ölkələrə gedirlər, ayrı-ayrı adamlar, idarə, müəssisə, universitetlərlə dost olurlar, işgüzar münasibətlərə girirlər, səmimi olmağa çalışırlar və hörmət qazanırlar. 
Yunus Oğuzu daim mübahisə edən görmüşəm. 
Özbəkistandaydıq. “Əmir Teymur” romanının müzakirəsi gedirdi. Yunus Oğuz birdən dedi ki, Əmir Teymur türkdür. Özbəklərə “Əmir Teymur türkdür” demək özünə qəsd eləmək kimi bir şeydir. Bir hay-küy qalxdı… Yunus Oğuz isə dediyindən dönmədi, biz də çalışdıq vəziyyəti bir az yumşaldaq. Axırda razılaşdıq ki, Əmir Teymur ümumtürk hadisəsidir. Azərbaycanın Özbəkistandakı səfiri Hüseyn Quliyev astadan zarafatla dedi ki, Yunus Oğuz imkan versəydi, biz burdan salamat çıxardıq. Yəni məsələni bu dərəcədə gərginləşdirdi, amma hər halda dediyini dedi.
Bundan sonra onun kitablarının Özbəkistanda satılmasına icazə verdilər. Sonra məlum oldu ki, Yunus Oğuzun Özbəkistan Prezident Administrasiyasına qədər əlaqələri var. Yəni elə də çəkinmir. Sonra özü izah elədi ki, burdakı elm adamlarının xasiyyətidir; inansalar da, inanmasalar da, dövlətin tapşırığı olduğuna görə deməlidirlər ki, Əmir Teymur özbəkdir. Amma dövlət səviyyəsində ağıllı adamlar var, onlar bilirlər ki, vəziyyət nə yerdədir. Yunus Oğuz bu mənada bu işin diplomatiyasını da bilir. 
…Burda çoxlu kitablar var, onlardan 7-ci 2025-ci ildə təkrar nəşrlə çap olunub. “Nadir şah” romanı burada çap olunub. Şamil bəy (“Hədəf” liceyinin qurucusu-red.) də maşallah elə çap edir, elə bilirsən ki, kitab İngiltərədə, ya Fransada çıxıb, adam aldanır. Nadir şah məlumdur ki, bütün mübahisəli tərəfləri ilə tam bir Azərbaycan hökmdarıdır. “Cığır” da Türkiyədə çap olunub. Bu roman bizim zəfərin təqdimatıdır. Əsərin sonunda hadisələr, epizodlar çox gözəl verilib. “Ovçu” romanı da Türkiyədə çap olunub. Bunların hamısı bizim son dövr tariximizin təsviridir. “Çingiz xan” da Türkiyədə çap olunub, o da yeni çıxıb. Bir kitab Qazaxstanda, digəri Özbəkistanda çap olunub. Bu gün təqdimatına yığışdığımız “TÜRK” etnonimi və törələri” kitabı isə yenidir.
 Yunus Oğuz üçün ən qədim tarixlə ən yeni tarix arasında bir yazıçının təxəyyülünün nüfuz etməyi baxımından heç bir fərq yoxdur. Elə yazıçı, elə alim var ki, o daha çox qədim dövrə, orta əsrlərə həssasdır. Eləsi də var, yeni dövrün mütəxəssisidir. Yunus Oğuz çalışır ki, yaradıcılığına fəlsəfi ümumiləşdirmələr, məntiqlə yanaşsın. Onun üçün faktlarla işləmək çox asandır, çünki əsas məntiqi götürür. Amma bəzən tarixçilər faktın əsiri olurlar. 
Bəlkə də buna ehtiyac var. Ən maraqlı və bir az da gülməli məsələ budur ki, qədim dövr tarixini tədqiq etmək üçün dilçi olmaq lazımdır. Çünki qədim dövr üçün  tarix yoxdur. Olan tarix dilçilikdən gəlir: dil faktlarından, mətnlər, mətnlərdə olan hadisələrlə. Necə ola bilər ki,  “Dədə Qorqud”u tarix kimi qəbul etməyəsən, öz ana dilli mətnini? Onda gərək başqa dillərdə olan mətnlərlə işləyəsən. Onda da  metodoloji səhv etmək həddindən artıq asandır. Bax, bu mənada Yunus Oğuzun işi ağırdır. Amma o, tarixi bilir və yazır. Yadımdadır, kifayət qədər ciddi tarixçimiz Mahmud İsmayılov bir neçə roman yazdı. “Uzun Həsən”, “Qara Yusif”, “Sənin Ulu Baban”… Lakin o romanlar ədəbi dövriyyəyə daxil olmadı.
Xatırlayıram, o zamankı Yazıçılar İttifaqında həmin romanların müzakirəsi gedəndə Mahmud müəllim dedi ki, mən yazıçı deyiləm və indi bu kitabların müzakirəsini keçirirəm ki, deyəsiniz, necə yazım. Bəxtiyar Vahabzadənin də yaxşı vaxtı idi, durdu dedi ki: “Qardaş, sən yazandan sonra gəlibsən ki, mənə öyrədin? Belə yazıçılıq olmur. Gərək əvvəl gəlib bizə deyəydin, biz də deyərdik belə yaz, elə yaz”. Təbiidir ki, bu bir zarafat idi. “Belə yaz, elə yaz”la yazıçı yetişdirmək mümkün deyil. Belə əsərlər yazmaq tarixi roman sənətinin həm vacibliyidir, həm də ağırlığı. Yunus Oğuz bu çətinliklərdən keçir, bu ağır yolları dəf edir və belə gözəl kitablar ərsəyə gətirir. 
Mən “TÜRK” etnonimi və törələri” kitabının əlyazmasını oxumuşam. “Törə” qayda-qanun deməkdir, mən elə başa düşürdüm. Yunus dedi ki, mən də belə yazmışam. Dedim, Allah canını sağ eləsin. Bu yazıçılarla danışmaq çox çətindir.
Məsələn, bizim böyük yazıçımız Elçin Hüseynbəylinin  “Gültəkin Xaqan” adlı gözəl bir əsəri var. Deyirəm ki, Elçin, Gültəkin xaqan olmayıb, şahzadə olub, sərkərdə olub. Bilgə Kağan xaqan olub. Deyir ki, mənə görə Gültəkin xaqandır. Dedim, yaxşı, olsun. Bəzən məsələlərə bu məntiqlə yanaşırıq. Amma “türk” sözü, ondan əmələ gələn sözlər əlbəttə, dərin etnonim məsələsinin öyrənilməsində çox vacib məsələdir. 
 Türkiyənin özündə, türkoloqlar, strateji məsələlərlə məşğul olanlar içərisində türk sözünü ərəb mənşəli hesab edənlər var. Amma indi biz ənənəvi olaraq türk sözünü “törəmək”dən də hesab edirik. Fikirləşirəm ki, türk sözündən sonra törə sözünün əmələ gəlməyini yəqin o “türk”dən çıxardıb ki, ona bir dayaq tapsın. Bu da ağıllı bir fikirdir.
Məhəmməd Əmin Rəsulzadə deyirdi ki, Nizami Gəncəvinin əsərlərində “türk” sözü təxminən yüz dəfə işlənib və igid, gözəl, pak anlamı verir. Yüzü də müsbət mənada. Yəni, heç bir İran şairi bu cür istifadə edə bilməzdi. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə deyir ki: “Bir şair ki, igidə, gözəlliyə, dəyərə, qiymətə “türk”, gözəllik məkanına “Türküstan” deyə, o şairə necə İran şairi deyəcəksiniz?” Bax belə bir məntiq də var.
“TÜRK” etnonimi və törələri” kitabında xeyli məlum faktlar oynadılır, sistemləşdirilir. Strabonun “Coğrafiya” əsərində bir xeyli yeni etnonimlər isə dövriyyəyə daxil olur. Xüsusilə yeni sözlər Avropanın qərb ucqarlarından -İspaniya və Portuqaliyadan… Məlum olur ki, o regionlarda nə qədər türk mənşəli sözlər, türk mənşəli yer adları varmış. Bu da görünür türklərin, altayların, prototürklərin  təkcə şərqdən qərbə yox, həm də qərbdən şərqə  axınlarını təsdiq edir. Firudin müəllim daha çox Urmiya mərkəzçiliyini götürür. Yunus Oğuz isə bir az da qərbə gedib, lap qərbdən gəlməyə üstünlük verir. Bu istiqamətdə faktlarını ortaya qoyur. Onu sadəcə mülahizə kimi demir. Bu baxımdan hesab edirəm ki, Yunus Oğuzun yeni kitabı da əvvəlkilər kimi çox dəyərlidir.

*
Türkoloq, filologiya elmləri doktoru, professor Firudin Cəlilov:
-Mən ən azı 40 il bundan qabaq Yunusla tanış olmuşam və bu günə qədər də dostluğumuz davam edir. Yunus, maşallah, o qədər kitab yazıb ki, mənim bağ evimdəki kitab rəfimdə artıq boş yer yoxdur, qalanını da gətirmişəm burdakı evə. Bu cür, özü də belə dəyərli kitablar yazmaq, tarixi şəxslərə, Azərbaycanın hökmdarlarına aid kitablar yazmaq o qədər də asan deyil. Çünki o qaynaqlarla tanış olmaq lazımdır. Demək istədiyim odur ki, Yunus bəyin məlumatı çoxdur. Və bu məlumat da göydən düşmür, adam oturub işləyir, araşdırır.
Bu gün müzakirə etdiyimiz kitabın adı məni çox sevindirdi. Çünki Türk etnonimi haqqında müxtəlif fikirlər var. Hətta bir türk kafasının deməsi ki, bu “türk” sözü deyil, başqa sözdür, “ətrak”dır… acınacaqlıdır. Adam qanmır ki, “ətrak” ərəb dilində türkün cəmidir, kürdün də cəmi “ətrad”dır. Yəni, bu məsələlərdən başı çıxmayan adam durub türk sözünün etimologiyasını verir. Bu cür insanlar, əfsuslar olsun ki, Türkiyədə çoxdur. Türkiyə bizim canımız, ciyərimiz, qardaşımızdır, amma elə elmi sahələr var ki, orda inkişaf etməyib. Dilçilik elmi çox bərbad gündədir. Mənim 1988-ci ildə çıxan bir kitabımı türkcəyə çeviriblər, oxuyuram, başa düşmürəm. Dilin qatları var da: fonetika, morfologiya, leksika, sintaksis… Sintaksisə aid bir dənə kitabları yoxdur. Baxmayaraq ki, Tatarıstan müstəqil dövlət deyil, amma 100 dənə sintaksisə aid kitablar var. Yəni, Türkiyədə elə elmi sahələr var ki, qalıb Nikolay dövründə. Amma bəzi sahələr çox inkişaf eləyib, məsələn, tekstologiya Türkiyədə birinci yerdə gedir.
Türk sözünə gəldikdə, bu ən qədim boylardan birinin adıdır. O vaxt əksər türk boylarının adı olmayıb, bir boyun adı olub. Bu söz 3000 il ərzində işlənə-işlənə gəldiyi üçün müxtəlif kontekstlərdə çoxlu məna çalarları qazanıb. Ona görə Mahmud Kaşğarlı bu sözün bir neçə mənasını verir, Kononov 10-15 mənasını göstərir  və sair. Onlar kontekstdə işlənən mənalardır. Amma, bu adın gerçək mənasını tapmaq üçün dilimizə müraciət eləmək lazımdır.
Yəqin eşitmisiniz, dilimizdə nəsil-nəcabət anlamında belə bir söz var: “uruq-turuq”. Uzağa getmək lazım deyil, bu sözün etimologiyası ordandır, Türk sözünün proforması, yəni qədim forması “turuq”dur. Yazıya da o şəkildə düşüb. Hansı türkoloqdan, türk alimindən soruşsan ki, türk sözü nə vaxtdan işlənir, deyir Orxon yazılarında işlənib (1500 il bundan qabaq-red.), ondan qabaq yoxdur. Amma elə deyil axı. Türk sözünü Homer də işlədib, Herodot da, Strabon da, Plini də… Bunları oxumayıblar, xəbərləri yoxdur.
Bundan başqa, türk sözünün qədim “turuq” forması Aşşur qaynaqlarındadır. Yunus bəy burda o qaynaqlardan bəzilərini verib. Bu da 3000 il bundan əvvəlki dövrə təsadüf edir ki, həmin mənbələr də əlimizdədir. 20-30 yerdə “turuq” sözü, Turuq tayfasının adı keçir. Onlar Urmiya gölünün Batı tərəfində yaşayırdılar. 150 il Aşşur imperiyası ilə savaşları olub, imkan verməyiblər ki, aşşurlar Azərbaycana keçsin. Mari şəhərində (Fərat çayının qırağında) tapılan gil lövhələrdə bu bəlgələr var.
İslamdan sonrakı tarix Azərbaycanda işlənib, bununla bağlı yüzlərlə kitab yazılıb. Amma İslamdan öncəki tarix yazılmayıb. Mən bunu 40 il bundan əvvəl  ağır bir yük kimi boynuma götürmüşəm və 9 kitab yazmışam. Yunus bəy də ordan sitatlar verib. Bu sahə bir adamın işi deyil, bunu bir institut işləməlidir.
Bəs, “Türk” sözü nə vaxt ümumi ada çevrildi? Ərəblər gələndə, İslamlaşma dövründə Orta Asiyaya getdilər. O dövrdə Orxon-Yenisey yazılarını yazan xaqanlar hələ sağ idilər və özlərinə “türk” deyirdilər. Ərəblər bunu eşitdi. Sonra gördülər Azərbaycanda da insanlar həmin dildə danışır, onlara da türk dedilər. Qazaxlara, özbəklərə, türkmənlərə də… Beləliklə, ərəblər vasitəsilə “türk” sözü türk dilində danışan xalqların ümumi adı oldu.
*
Milli Məclisin deputatı Razi Nurullayev:
-Yunan filosofu Senekan Lusiliyə yazdığı bir məktubunda deyir: “Əziz Lusili, ətrafımda hal-hazırda o qədər kitab görürəm ki, bilmirəm hansını oxuyum. Amma artıq qərar vermişəm ki, bütün dünyanın tanıdığı, insanların hörmət qoyduğu kitabları oxuyum”. Və filosof məktubunda belə bir məsləhət də verir: “Sənə də dəyərli, tanınmış və hər kəsin dəyər verdiyi kitabları oxumağı məsləhət görürəm. Çünki, dünyada o qədər kitab var ki, bizim ömrümüz onları oxumağa çatmaz”.
 Söhbət gedir eramızdan əvvəl birinci əsrdən. O zamandan bəri demək olar ki, 2000 ilə yaxın vaxt keçib və bu 2000 il ərzində görün nə qədər kitablar dərc olunub. O baxımdan mən sizi təbrik edirəm ki, kitablarınız türk dilində çap olunub, Özbəkistanda, Ukraynada, Nyu-Yorkda, Londonda, Moskvada, Polşada, Kiyevdə və başqa ölkələrdə kitablarınıza rast gəlinir. Siz artıq beynəlxalq arenaya çıxmış, beynəlxalq aləmdə tanınmış bir yazıçısınız.  Yəni, artıq Senekanın dediyi yazıçı sizsiniz. 
Yeri gəlmişkən, bir məsələni də qeyd edim. Mən ümumiyyətlə kitabların pulsuz verilməsinin əleyhinəyəm. Kitab dəyərlidir, kitablar oxunmalıdır. Bir aralar belə oldu ki, kitablar pulsuz paylanırdı. Təbii ki, kitabsevərlərə, imkanı olmayanlara  verilə bilər, müəyyən akademik dairələrə, müxtəlif idarələrə bağışlana bilər, dünyada bu qaydalar, yanaşmalar var. Amma, kitab çox qiymətli bir şeydir, yəni bir dəyərdir. Və kitabı sadəcə olaraq oxuyan adama vermək lazımdır. Yalnız rəfləri bəzəmək üçün deyil. O baxımdan kitaba olan dəyəri və oxumağa olan dəyəri təmin etmək üçün kitabların qiyməti olmalıdır.
Deməyim budur ki, kitaba, elmə, yazıçıya, yaradıcı insanlara hörmət artmalıdır. Onların dəyəri bilinməlidir. Çünki onlar öz əsərləri, baxışları ilə cəmiyyətdə müsbət məqamlar formalaşdırırlar. Cəmiyyətə müsbət mesajlar ötürürlər və eyni zamanda nəsli öz kitabları ilə tərbiyə edirlər. Bu missiyanı şərəflə yerinə yetirdiyinə görə Yunus Oğuza təşəkkür.
*
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi Elçin Hüseynbəyli:
-Tarixi romanlar ərsəyə gətirmək üçün araşdırmalar aparmaq çox çətindir. Bu iş böyük zəhmət tələb edir. Ümumi diapazon, bilgi tələb edir ki, nəyi haradan axtara biləsən. Məsələn, adam gəlir deyir: “Tarixi roman yazmaq istəyirəm”. “Hansı sahədən?” Deyir: “Filan yerdən”. Deyirəm: “Filan-filan əsərləri oxumusan?”. Deyir: “Yox”. Deyirəm: “Bəs onda sən onu haradan yazacaqsan, nədən yazacaqsan?” Niyə bunu misal gətirirəm? Çünki biz o tarixdə yaşamamışıq. Həmin tarixi dövrü ancaq kitablardan oxumuşuq. Və kitablardan oxumaq da yetərli deyil. Burada bir fəhm lazımdır. Orada da bir düşüncənin genişliyi, genetikaya ehtiyac var. Haradan gəlirsən, hara gedirsən, başlanğıcın haradır? Bu kimi məsələləri ölçüb-biçmək çox vacibdir. Yunus Oğuz da bütün bunların hamısını bilir, yaxşı bilir, ona görə də yazır və maraqlı alınır.
O ki qaldı Türk adının mənşəyi məsələsinə-mən də öz sahəmə uyğun olaraq tarixi romanlar, eləcə də  “Gültəkin Xaqan”ı yazanda az-çox həmin dövü oxumuşam.  
Mənim subyektiv fikrimdir ki, millətlərə adı millət özü yox, kənar millət verir. Yəni kənar millət səni tanıyır. Məsələn, tarixdə “Yəcuc-Məcuc”lar var. Yəcuc-Məcuc adlı millət hələ bilinmir ki, nə millətdir. Mənə elə gəlir ki, biz tanımamışıq. Məsələn, deyirlər ki, balacaboy, gözü qıyıq, deyir: “Hə, bunlar çinlilərdir”. Çünki araşdırmalarda onların türk boyları ilə 24 və 31 boyu bilinir. Ümumiyyətlə, boylar artıb və azalıb. Məsələn, Üç Oğuz var, Altı Oğuz var, Doqquz Oğuz var. Bunlar eyni boylardır. Sonra tutalım deyək ki, qırıla bilərlər, boylar azalaya, bir az arta bilər. Türk məsələsi də mənə elə gəlir ki, çox güman yadellilərin, deyək ki, çinlilərin  bizə verdiyi ad olub.
Mən bir az qədimdən danışıram. Deyirəm: “Mən Məmmədhüseyn kişinin nəvəsiyəm”. Demirəm “mən filankəsəm”. İnsan ağlı kəsəndə onun yaşadıqlarına görə ləqəb qoyurlar. Misal üçün, uşaq vaxtı mənim ləqəbim “Pele” idi. İndi də yaşlılar görəndə mənə “Pele” deyirlər. O adı özüm özümə vermişdim. 6-7 yaşım vardı, bir keta almışdım, dedim: “Mənim ketam var, mən Peleyəm”. Özüm özümə ad verdim. Halbuki adı biz özümüz vermirik axı, kimlərsə verir. Sonra biz tanıyırıq ki, sən demə, mən Türk imişəm. Ona görə də həmin kitabələrdə Türk, Turuk kimi gedir. Əsas nəticə odur ki, biz türkük və bununla fəxr edirik. Və Yunus Oğuz da sağ olsun ki, bizim o türklüyümüzü bizə bir daha anladır, bir daha xatırladır, yadımıza salır və bu böyük bir xoşbəxtlikdir. 

*
Azərbaycan Yazıçılar Birliyi sədrinin müavini, Mətbuat Şurasının sədri Rəşad Məcid: 
 -Yunus Oğuz haqqında səslənən xoş sözlər məni qürurlandırdı. Çünki mən də uzun illərdir Yunus Oğuzu tanıyıram, dostam. Müxtəlif səfərlərdə olmuşuq. Həm Türk respublikalarında, həm Türkiyədə Yunus Oğuzla olan mükalimələrdə onun öz məntiqli, ardıcıl mövqeyini necə müdafiə eləməsinin şahidiyəm.
Jurnalist kimi də əlbəttə ki, uzun illər Azərbaycan mediasında onun misilsiz xidmətləri var: Həm rəhbərlik etdiyi “Olaylar” qəzeti, “Olaylar” İnformasiya Agentliyi, ondan əvvəl qeyri-leqal mediada- “Ordu” qəzeti və digər medialarda fəaliyyəti olub. Mətbuat Şurası Yunus Oğuzun, “Olaylar”ın yubileylərinin də yüksək səviyyədə keçirilməsinə çalışıb, dövlətimiz tərəfindən də Yunus Oğuz qiymətləndirilib. Və onun bədii əsərləri, xüsusən tarixi romanları mənim üçün də çox maraqlı olub, həmişə yeni əsərlərini gözləmişəm.
Yadımdadır, Yunus Oğuza deyirdim ki, mənim anam bədii ədəbiyyat oxuyandır və Yunus Oğuzun “Nadir şah”dan başlayaraq romanlarının birinci oxucusu mənim anam olub. Və bir neçə dəfə də  bunu Yunus Oğuz haqqında tədbirlərdə demişəm.
 Doğrudan da Yunus Ouzun bədii əsərləri, onun məfkurəsi, Azərbaycan tarixinə, hökmdarlarına yeni baxışdan yanaşması çox təqdirəlayiqdir. Bu kitabın da şifahi variantlarının diskussiyalarının çox şahidi olmuşam. Sənə yaxşı yazıb-yaratmaq arzulayıram. Ruh, şövq, enerji ilə fəaliyyətini davam elətdir, əziz dost!

*
Yazıçı-publisist Şərəf Cəlilli, fəlsəfə elmləri doktoru:
-Bir türk-azərbaycanlı olaraq bu gün kitab adında bir bayramına yığışdığımız Yunus Oğuz özü millətin ruhunun atası olan ziyalılardan biridir. Bu gün hər cür kitab yazmaq olar. Bir insan, bir tarixi şəxsiyyət haqqında kitab yazmaq olar, tarixin, ədəbiyyatın özü ilə bağlı da ciddi əsərlər ortaya qoymaq olar. Amma, xatirə kitabı yeganə kitabdır ki, insan onu öz sağlığında yazır. Yunus Oğuz tərcümeyi-halı ilə sağlığında öz tərcümeyi-halının kitabını bağlamış böyük ziyalıdır.
Amma Yunus Oğuzun ünvanına qələm çaldığı tarixi şəxsiyyətlərin hər biri “Turk” adında bu gün türk kimi tanınır. Bizim ruhumuzun yiyəsi olan böyük imperiyalar quran liderlərdən yazır Yunus Oğuz. Sanki bütün dünyaya sübut edir ki, Birinci Pyotrun “İstanbulu fəth et” siyasəti ola bilər, bir də Mirzə Kazım bəy adında bir əzəmət var və o durub çar Nikolayın hüzurunda çıxış edib deyə bilər: “Şərqi xilas və tərəqqi etdirəcək insanlar Şərqin içərisindən çıxmalıdır”.
Yunus Oğuzun bir yazar, həm də bir tarixçi yazıçı kimi xoşbəxtliyi və böyüklüyü ondadır ki, Şərqi Şərq edən dahilərdən yazır. Türkü türk edən dahilərdən yazır. Nadir şah Əfşarın dünyası ilə bağlı əsəri çox qiymətlidir. Amma Nadir şah Əfşar bizim yadımıza düşəndə, mübarək adı dilimizə gələndə təkcə Əfşarlar imperiyasını xatırlamırıq. Onun İkinci Yekaterinaya tarixi cavabını xatırlayırıq. Karnal döyüşündən və Hindistanın fəthindən sonrakı bu fəth dastanı tarix üçün çox qiymətlidir və Türk dünyasının tarixi üçün qiymətli idi. Makedoniyalı İskəndərdən və Əmir Teymurdan sonra bir Azərbaycan türkü Hindistanı fəth etmişdi. Və o fəth dastanından sonra İkinci Yekaterina ona məktub ünvanlayıb bir cümlə işlətmişdi: “Gəlin birləşək, qüvvələrimizi birləşdirib Osmanlının üzərinə yeriyək”. Nadir şah ona cavab məktubunda yazırdı: “Bizə heç bir kafirin köməyi lazım deyildir. Mən bir addım atıb Hindistanı tutdum, bir addım da atıb sizin dünyanızı qaraldaram”.
Yunus Oğuzun böyüklüyü ondadır ki, zaman-zaman yüz illər boyu bizim dünyamızı qaraldanların üstünə yeriyənlərdən yazır. O, Əyyubi sultanından yazır, Əmir Teymurdan yazır, Qacarlardan, Əfşarlardan yazır, Atabəylərdən, Səfəvilərdən yazır. Tarixi romanımızın digər bir gözəl yazarı Çaldıran döyüşündə qeyd edir ki, Şah İsmayıl Xətai Təbrizə ruh bədənə girən kimi girdi. Yunus Oğuzun böyüklüyü ondadır ki, Şuşa qalasına ruh bədənə girən kimi girən Azərbaycan əsgərindən və Azərbaycanın qüdrətli Ali Baş Komandanından yazır. 30 illik mübarizə yolunda biz təkcə “Xocalıya Ədalət” kampaniyasından, Davos forumunda “Türkiyə yoxdur, mən burda varam” deyən liderdən yazmadıq, o liderin siyasətinə dəstək verdik. O dəstək həm də Yunus Oğuz kimi alim yazarların yaradıcılığında, əsərlərində idi.
Əgər hər millətin böyük bir ziyalısı öz istedadına sahib çıxarsa, onda ətimizin və ruhumuzun yiyəsi olanların yeri həmişə baş köşələrdə olar.
Bu tədbirin qiyməti və minnəti çoxdur, çünki burda Firudin müəllim var və onun baş köşəsində akademik Nizami Cəfərov əyləşib. Bizə əlifbanı öyrədən müəllimimiz. Bir müəllimin ən böyük xoşbəxtliyi yetirməsi ilə qürur duymasıdır.Fikrimcə, Yunus Oğuz da içində düşünür ki, həm də onun ruhunun müəllimi onun tədbirini açdığı üçün bu böyük sevincə və mükafata layiqdir.
 Onu da demək istəyirəm ki, biz yeganə millətik ki, müəllim adına abidələr ucaltmışıq. Əvvəllər Şirvanşahlığına aid olan, indi Həzrəkəndi Qəbələ rayonuna aiddir, orda Şeyx Badrəddin – Şərqin böyük təbib filosoflarından biridir, üzü qibləyə, dörd şagirdinin üzü isə ustadınadır. Bax Yunus Oğuz kimi qələm sahibləri bu millətin qibləsi olan yazarlardandır. Və ona görə qiblədir ki, Nəsimini bizə qaytaran böyük bir şəxsiyyət var idi. Hamımız İsa Hüseynovun “Muğanna” dünyasında əbədiyyət üfüqlərində doğan günəş olan Nəsimini öyrəndik. Biz Ulu Öndər Heydər Əliyevin simasında “Babək” filmində “40 il qul kimi yaşamaqdansa, bir gün azad yaşamaq xoşbəxtlikdir” nidasını öyrəndik. Bax o nidaları bizim həyatımıza gətirən bir yazar kimi sizə minnətdarlıq edirəm,  uğurlar arzulayıram. Dəvəti də həyatımın mükafatı hesab edirəm”.

 Sadiq

Publisist-naşir, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru-dosent

-Böyük ustadımız İsa Muğanna “türk” sözünə bir az fərqli yanaşırdı. “Tərkiş” deyirdi. Deyirdi “yerini tərk eləyənlər” sözündən yaranan ifadədir və bu gün “türk” sözü kimi ifadə olunur. Yəni, yerini tərk eləyənlər mənasında, “tərk olunmuşlar”. Bu əslində şumerlərdən yerini tərk edib, sonradan məcbur qalıb qayıdan mövzusunda Firudin müəllimin də nəzəriyyəsinə gəlib çıxır.
Bu tarix, bu adı kim verib, nə cür verib, nə vaxt işlənib kimi mövzular elmi ədəbiyyatın önəmli məsələlərindən biridir. Amma türklük artıq bir ideologiyadır, düşüncədir, fəlsəfədir, yaşam tərzidir, törədir və bu baxımdan biz bunu yaşatmış oluruq.
İndi çox əziz dostumuz Yunus bəyin yeni kitabını müzakirə edirik. Mən də onun bir neçə tarixi romanını oxumuşam və belə deyək ki, tarixi romanla böyüyən bir müəlliməm. Çox sevirəm tarixi romanları. Tarixi romanlar çox yaxşıdır, amma tarixi romanlar, ümumiyyətlə tariximizə çox ciddi şəkildə bəzən zərbə vurur, bəzən yön verir, bəzən istiqamət dəyişir. Bu baxımdan tarixi romanlar ərsəyə gətirmək çox vacibdir. Kütlənin, publikanın, çoxluğun tarixlə tanışlığı tarixi romanlardan başlayır, tarix kitablarından yox. Yəni, tarix kitablarını ya tarixçilər oxuya bilər və yaxud da qısa bir hissəsi müəyyən dərsdə keçilə bilər, amma əksəriyyətimiz ədəbiyyat üzərindən tarixlə tanış olmuş oluruq. 
Əzizə Cəfərzadənin romanlarında   Şah İsmayılın dilindən deyilən məşhur bir ifadə vardı: “Mən sizə dilimizi, qılıncımızı miras qoyub gedirəm”.  Halbuki Şah İsmayılla bağlı elə bir tarixi fakt yoxdur, sadəcə Əzizə Cəfərzadənin romanında istifadə elədiyi bir cümləni bütün tarixçilər tarixi fakt kimi məqalələrində istinad edirlər. 
O baxımdan tarixi roman ustadı Yunus Oğuza, hörmətli dostumuza uğurlar arzulayıram. Türk dünyasının böyüklərini, şəxsiyyətlərini bir-bir qələmə alması çox vacibdir. Düzdür, bu mövzuda oxuyandan sonra çoxlu bədii təxəyyül məhsulları çıxır ortalığa. Nizami müəllim çox qəşəng ustadcasına, bizə tələbəlikdə belə məsələlərdə yön verirdi və fikrini çatdırırdı. İndi də eyni formanı görürəm, yazıçılarımıza mesajını vermiş olur ki, “Mən belə qəbul eləyirəm, siz düz qəbul eləyirsiz, siz qəbul eləməyin”. İndi yazıçı ola bilər belə qəbul eləsin, amma tarix nəzarətdən çıxmasın.
O baxımdan, Yunus Oğuzu təbrik edirəm. Bizə də nəsib olub ki, sizinlə həm yol yoldaşı olmuşuq, həm də çox önəmli əsərlərinizdən birinin və bir neçəsinin naşiri olaraq burdayam. Sevincliyəm, biz də sizin sayənizdə tarixdə varıq, adımız, imzamız orda gedəcək. 
*
Folklorşünas Əli Şamil, professor

– 90-cı illərdə biz o tərəfə-Güney Azərbaycana gedəndə Təbrizdə naşirlərdə böyük bir həvəs var idi ki, bu tərəfi öyrənsinlər, çap eləsinlər, yaysınlar. Bizdən ən çox xahiş eləyirdilər ki, Məmməd Səid Ordubadinin, Əzizə Cəfərzadənin, Əlisa Nicatın, Fərman Kərimzadənin tarixi əsərlərini gətirək.
Düzdür, onların xahişini yerinə yetirirdim, hər dəfə də deyinirdim. Deyirdim: “Ay kişi, bunları çap eləyirsiniz, bunlar siyasi yönlü əsərlərdir. Tarix olsa da, Sovet hökumətinin, sovet təbliğatının təsiri altında yazılmış əsərlərdir, bunlardan uzaq olun”. Deyirdilər ki: “Bəs onda sən dediklərin hansı əsərlərdir? Hansıları deyirsən, onları çap eləyək”. Baxırdım ki, həqiqətən də o dövrdə bizdə tarixi mövzuda yazılan və sovet, rus təbliğatından kənar qalan əsərlər yox idi. Elə əsərlərin yaranması üçün ən azı 15-20 il çəkdi. 15-20 ildən sonra meydana yeni yazıçılarımız çıxdı. Bundan sonra biz o tərəfə gedəndə və yaxud internetlə yeni yazarların əsərlərini göndərdik. Məsələn, Yunus Oğuzun, Elçin bəyin, Nəriman Əbdülrəhmanlının, Vaqif Sultanlının və başqalarının.
Bu əsərlərdə yenilik ondan ibarət idi ki, onlar yalnız siyasi məzmuna görə yox, həm də dil-üslub baxımından yeni idilər. O əsərlərin bir çoxu o tayda çap olundu, bir çoxuna da İran senzurası icazə vermədi. İran senzurası icazə verməyəndə, onlar da əlifbanı dəyişəndən sonra başladılar internetlə bir-birinə ötürməyə və bu əsərlər çox yaxşı oxundu və yayıldı.
4-5 il bundan əvvəl Şirazda idim, Qaşqaylarla söhbət eləyirdik. Hüseyn bəy Ciddi var, onun evində Yunus Oğuzun əsərlərindən söhbət gedirdi. O, Yunus Oğuzun əsərlərində dil mövzusu haqqında tədqiqat aparırdı. Onun kitabdan seçdiyi sözlər var idi, hardasa 200-dən yuxarı söz. Deyirdi ki: “Bu sizin ədəbiyyatda yenidir, bunları bizim ləhçədən götürübsünüz”.
Mən təəccüb etdim. Dedi ki, yəni Fərman Kərimzadədə, Əzizədə, eləcə də Ordubadidə və başqalarında görmədiyimiz sözlərdir. Dedim: “Ay qardaş, sizə elə gəlir ki, sizin ləhçədən götürmüşük. Ancaq o sözlərin bir çoxunu elə mən uşaqlıqdan Göyçədə də, başqa yerlərdə də eşitmişəm. O bizim dialektlərdə var”.
Bizim yazıçılarımız da, Yunus Oğuz da sağ olsun, ondan çox məharətlə istifadə eləyib. Bu, bizə onu qazandırır ki, Mərkəzi İranda Şahsevənlər də oxuyur onu, deyir ki: “bu bizim sözlərdir”. Elçinin əsərlərindən oxuyanlar, Zəncanlılar deyir ki: “bizim sözlərdən istifadə eləyibsən”.
Burda bir məsələ ortaya çıxır. Biz dialekt deyəndə dilçiliklə bir bölgədə yayılmış sözləri nəzərdə tuturuq. İndiyə kimi də bu cür öyrənmişik: Göyçə dialekti, Kürdəmir dialekti və sair. Ancaq indi İrana, Orta Asiyaya gedəndə baxırıq ki,  burda dialekt dediyimiz sözlər orada geniş inkişaf eləyib, geniş adi danışıq dilidir. Biz sadəcə onları məhdudlaşdırıb küncə qısnayıb “dialekt” demişik.
O sözlər içərisində elə gözəl sözlər var ki, adamın ruhunu oxşayır. Məsələn, Firuzabad deyilən bir şəhər var, 20-ci yüzilin əvvəlində orada yaşamış İsmayıl adlı bir şairin şeirindən sizə bir iki misranı oxumaq istəyirəm: 
“Yeriyəndə kəklik kimi irqanır,
Öz anası onu məndən qorqanır.”
Bu iki misradakı “irqanır” və “qorqanır” sözləri bu gün bizim ədəbi dilimizdə yoxdur. Ancaq biz Zəngilan folklorunu toplayıb çap eləyəndə baxıram orda var, Qarabağ folklorunda, Gürcüstanda var. Onda bu qənaətə gəlirəm ki, bizim bu Avropadan gələn bölgümüz düz deyil. Yəni bizim “dialekt” sözümüz bir bölgəyə aid olmur. Yəni əgər Mərkəzi İranda, Qaşqayda bu söz işlənirsə, bizdə də işlənirsə, buna bir yeni ad tapmalıyıq.
Və bizim yazıçılara da təşəkkürümü bildirirəm, xüsusən də Yunus Oğuza ki, həm tariximizi yeni baxışla öyrənir, həm də bu sözlərdən məharətlə istifadə eləyir ki, onlar da oxuyanda qürurla deyirlər ki: “Bu bizim dildə yazır”. Belə də yazın, belə də yaradın ki, biz də sizinlə qürur duyaq.

*
Varis Yolçiyev, yazıçı, jurnalist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin idarə heyətinin üzvü, Mədəniyyət  Fondunun  direktoru: 
-İndi üçüncü minillikdə ədəbiyyatın qarşısında qoyulan vəzifələr də fərqlidir. Bu gün dünyada tam başqa ədəbiyyat oxunur. Təəssüf ki, hələ də ötən əsrin 50-60-cı illərindəki kimi, bizdə ən çox detektiv kitablar oxunur. Dünya bunu, yəni, 80 il əvvəl yaşayıb, biz indi yaşayırıq. Çox təəssüf. 
Bununla belə, Yunus bəy kimi yazıçılar var ki, onlar dövrün nəbzini tuta bilirlər. Bu gün dünyada ən çox non-fiction, yəni sənədli proza oxunur. Sənədli prozanın da əsas qolu tarixi romanlardır. Hətta bu gün, məsələn, Amerika, Britaniya kimi ölkələrdə bütün tarix romanlarda əks olunub deyə, onlarda indi fake history, yəni saxta tarixi romanlar yazılır ki, təki oxucular oxusun.
Yunus bəy tarixi roman yazmaqla həm o nəbzi tutur, yeni nəsli oxumağa vadar edir. İndi “Z nəsli” deyilən bir nəsil var ki, 1996-cı ildən sonra doğulan, mobil telefon, internet, kompüter asılılığında olan bir nəsil. Hazırda kitab oxuyanlar 80%-i bunlardır. Və onların da tələbi yeni dövrün tələbləridir və buna uyğunlaşmaq lazımdır.
Yunus bəy nəbzi tutub. Bilir ki, gec-tez tarixi romanlar bütün dünyadakı kimi bizdə də oxunacaq, sənədli romanlar daha çox oxunacaq. Bu, onun uğurunun birinci səbəbidir ki, yolu düz tutub.
İkincisi də ki, Yunus bəy elə-belə tarixi romanlar yazmır, Türk dünyası barədə yazır ki, bu da bizə daha doğma, daha əziz bir arealdır. Yəni ki, bizim gələcəyimiz Türk dünyasıdır və biz Türk ailəsiyik. Ona görə də Yunus bəyin bundan sonra da daha gözəl romanlarla həm oxucularını, həm də bizi sevindirəcəyinə əminəm və ona uğurlar arzulayıram”.

*
Jurnalist Sahil Tahirli, “Hədəf” şirkətlər qrupunun direktor müavini:
-Yunus müəllim həm də Naxçıvan tarixinin tədqiqində müstəsna xidmətləri olan bir yazarımızdır. Xüsusən “Atabəy Eldəniz” romanı hesab edirəm ki, böyük tarixi əhəmiyyət daşıyır. Həm tarixi roman prizmasından yanaşdıqda, həm Naxçıvan tarixinin, Naxçıvanın dəyərli şəxsiyyətlərinin araşdırılması baxımından xüsusilə əhəmiyyətlidir. Mən də öz təbriklərimi çatdırıram, uğurlar arzulayıram və düşünürəm ki, bu romanlar, bu əsərlər həm də bizim yeni nəslin öz milli tariximizə sahiblənməsi, öz milli tariximizlə bağlı faktların gələcək nəsillərə daşınması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

*
Zaur Ustac, AYB və AJB-nin üzvü: 

-Bu kitabın xüsusi bir mahiyyəti var. Kitabı oxuyanda elə bil uşaqlıqdan, körpəlikdən öz valideynlərimizdən, qocalardan, nənələrdən, dastanlardan eşitdiklərimizi dillə tarixin vəhdəti şəklində insana həzm etdirir. “Bu kitab bizə nə verir, hər bir gəncə nə verə bilər?” – sualının bir cümlə ilə cavabı bax, budur. 
İstər toy, istər yas adətləri olsun, idarəçilik, tarixə ekskurslar olsun – hamısını bir-birinə zəncir kimi bağlayır və həcmi də yığcam, tam bir dillə tarixin toplusunu bizə təqdim edir. Bu mənada böyük iş görmüşük.
Son dövrlərdə də ümumi bütün “türk” sözü, türk dili barədə bir çox söhbətlər olur. Bir bənd şeir deyib, ənənəvi olaraq yeni kitabların nəşrinə görə Yunus müəllimə “Yazarlar” Jurnalı tərəfindən təqdim olunan “Ziyadar” kitab mükafatını təqdim edəcəyəm:  
Əgər yoxsa o atəşdən bircə zərrə,
Ya ruhunda, ya cismində,
Min cür eyib axtaracaq Qoca Turanın ismində.
Çaqqal kimi doğulanlar çaqqal kimi sürünəcək, sümsünəcək dərələrdən.
Əyri-üyrü, milyon-milyon nələr varsa sizin olsun,
Bizə yetər Uca Türkün Tək Tanrısı.
“Tanrı” sözü burda həm də söz kimi qiymətlidir. Hamınıza minnətdaram, hamınıza təşəkkürlər!!!

*
İlqar Türkoğlu, şair, Hüquqşünas:

-O vaxt Türkiyədə Maliyyə Bakanı Atatürkün yanına gəlib deyir ki, bəs bizim millət vəkillərinin maaşları azdır, onu artırmaq lazımdır. Atatürk cavab verir ki, baxın da, nə formada artıra bilirsiniz artırın, ancaq müəllimlərin maaşından çox olmasın”. Yəni, bu gün ziyalısına, müəlliminə dəyər verən ulusun gələcəyi uca olmalıdır.  
Məclisin əvvəlində türk etimologiyası ilə bağlı polemikalar oldu. Mən o məsələlərə çox dərindən varmaq istəmirəm, ancaq məsələ burasındadır ki, indi “Türkə kitab verilmədi”, “Türkün əlifbası olmadı”- deyə çox yanlış fikirlər var. Əslində, min illərlə Türk-Şumer mədəniyyətini bəşəriyyətdən gizlətdilər. Sonra italyan alimi söylədi ki, bəs etrusklar təmiz türklərdir. Deməli, müasir italyanlar da türklərdir. Runlar haqqında, run əlifbası haqqında məlumatlar, bizim min illərdən öncə dastanlarımız türkcə yazılmamışdı? Türk bütün yazılarını o daş kitabələrdə əks elətdirdi. Tur Heyerdal Qobustan yazılarını oxudu və dedi: “Türkcədir bunlar”.
Yəni türkə, türklərə qarşı uzun illər bəlli bir mərkəzdən basqılar olub. Xüsusilə də ərəbin türkün məişətinə daxil olmasından sonra türkün dilinə, onun tarixinə basqılar çox olub. Tarix əks olunan bütün kitabları yandırdılar, məhv elədilər.
Şübhəsiz bütün bunların çoxunu dəyərli Yunus Oğuz öz əsərlərində ifadə eləyib. 2025-ci ildə Yunus Oğuzun həm də yubileyi idi. “Olaylar” qəzeti üçün bir təbrik göndərmişdim. O təbrikimlə bərabər Yunus Oğuza bir şeir də yazdım. Dostlar bilir ki, mən həmişə dostlarımı çox vaxt şeirlə təbrik eləmişəm:

Yunus Oğuz, illər ötür,
Gələn yaşdı yaş üstünə.
Dostlarını yenə götür,
Göz üstünə, qaş üstünə.

“Altmış beş”i “yüz” oxşasın,
Ocağını köz oxşasın.
Şanlı bayraq göz oxşasın,
Qaldır yenə baş üsünə.

Ulus üçün ərənləri, 
Tanıtdırdın Nuhdan bəri.
İstəmirəm dərdi-səri,
Götürməsən kaş, üstünə.

Oğuz yurdun, Oğuz elin,
Dayanmasın verən əlin.
Çoxdu qoyan zərin-ləlin
Daş altına-daş üstünə.

Ulusundur, ey Türkoğlu,
Bu “Cığır”ın sağı-solu.
Qutladıq ki, hər iyulu,
İllər gələ xoş, üstünə!

*
Ramiz Göyüşov, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü:
-Yunus Oğuzu çoxdan tanııyıram, münasibətlərimiz çoxdandır. Həm də onu bir oxucu kimi daim izləyirəm, əsərlərini oxuyuram. “Olaylar” qəzetini daim izləyən oxuculardan biriyəm. Yunus Oğuzun tarixi mövzuda yazdığı romanlar cəmiyyət tərəfindən qəbul olunub, kifayət qədər bu geniş arealda yayılıb və çox yaxşı rəylər də verilib. Bunlar hamısı  Yunus Oğuza yaxın olan adam kimi, eyni zamanda oxucu kimi məndə qürur hissi yaradır.
Yunus Oğuzun tarixi romanları haqqında çox fikirlər deyilib və hələ çox deyiləcək. Nə yaxşı ki, Yunus Oğuz müstəqillik dövründə bu tarixi romanları yazdı, yoxsa pantürkist kimi çoxdan onu cəzalandırardılar, bəlkə harasa da göndərərdilər. Və bunlar hamısı bizim xalqın kimliyini, xalqın yaddaşını bərpa eləyir, xalqın yaddaşını duru saxlayır. Bu mühüm əhəmiyyət kəsb eləyir.
Belə əsərlər həm də bu gün üçün çox vacibdir, çox aktualdır. Yunus Oğuz öz felyetonlarında bir ziyalı, publisist olaraq cəmiyyətdə, gündəlik həyatımızda baş verən hadisələrə müntəzəm olaraq kəskin sözünü deyir. Bunlar hamısı təqdirəlayiqdir, alqışlanmalıdır. Qaldı bu sonuncu əsərə oxumuşam, tanış olmuşam, doğrudan da qürur hissi keçirmişəm. Çünki Yunus Oğuz bir az da dərin qatlara gedib.
Burada qeyd olundu ki, Yunus Oğuz harada olursa mübahisəli məsələlər çıxardır ortaya. Belə bir fikir var ki, tarixçilər həmişə deyirlər yazıçılar, ədəbiyyatçılar qoymadı biz tarix yazaq. Əslində o fikirlə qətiyyən razı deyiləm. Bu gün meydan var və Yunus Oğuz da əsərlərində maraqlı məsələləri ərsəyə gətirir. Mən Yunus Oğuza, uğurlar arzu edirəm. Daha yeni-yeni əsərləri ilə bizi sevindirsin.

*
Fəxrəddin Teyubov, Şair:
-Yunus Oğuza “Ağac adam” dedim. İlin dörd fəslində təvazökarcasına başını aşağı salıb barını-bəhrini verən bir ağac. Özümə borc bilirəm ki, Yunus Oğuzun insani keyfiyyətlərindən bir məqamı qeyd edim. Sumqayıtda Əli Kərim adına Poeziya Evində kitabımın təqdimatı idi, Yunus Oğuz lap arxa sırada oturmuşdu. Tədbirin sonunda hamıya təşəkkür elədim, təbiidir ki, adam bir az həyəcanlı olur və Yunus Oğuzu unutdum. Tədbirdən sonra üzrxahlıq elədim”. Dedi burda nə var ki? Deyirəm: “Necə yəni nə var? Burda hər şey var”. Bu onun böyüklüyü idi, cılız, xırda hisslərin girdabına özünü salmadı bu adam”.
*
Kənan Hacı, Yazıçı-publisist
-Yunus Oğuz müasir dövr Azərbaycan ədəbiyyatının tanınmış nümayəndələrindəndir. O, təkcə romanları ilə deyil, akademik araşdırmaları, elmi-publisistik yazıları ilə daim Azərbaycan ədəbiyyatında diqqət mərkəzində olan ədəbi imzalardan biridir. Sovet dönəmində tariximizi əsasən Əzizə Cəfərzadə, Fərman Kərimzadə, Məmməd Səid Ordubadi kimi müəlliflərin əsərlərindən öyrənirdik. İndiki dövrdə Yunus Oğuz bir az da irəli gedərək tarixin daha dərin qatlarına nüfuz edib. Bilirik ki, insanlar tarixi tarix kitablarından daha çox tarixi romanlardan, bədii əsərlərdən öyrənirlər. Çünki tarixi romanlar daha çox yaddaşlarda qalır. Bu baxımdan, Yunus bəyin tarixi roman janrında xidmətləri çox böyükdür. Türk ideologiyasının yayılmasında da çox böyük xidmətləri var. Xüsusən də  “Türk” etnonimi və törələri” kitabı son dəfəcə faydalı, mühüm və əhəmiyyətli kitabdır.

..

Yazıçı-tərcüməçi Xanım Aydın
“Müasir Azərbaycan ədəbiyyatında və elmi-publisistik düşüncəsində özünəməxsus yeri olan Yunus Oğuzun yeni kitabı – “Türk” etnonimi və törələri” oxucularla yenicə görüşüb. Bu əsər müəllifin türk tarixi, etnogenezi və mənəvi dünyasının uzun illər davam edən araşdırmalarının məntiqi davamı kimi dəyərləndirilə bilər.
Yunus Oğuz bu kitabında türk etnoniminin formalaşma yollarını, qədim adların semantik qatlarını və onların tarixi mənbələrdə izlərini araşdırmaqla yanaşı, türk törə sistemini mərkəzi mövzuya çevirir. 
Yunus Oğuzun yaradıcılığında tarixi romanlar xüsusi yer tutur. Onun əsərləri yalnız bədii təxəyyülün məhsulu deyil, eyni zamanda tarixi faktlara, milli yaddaşa və türk düşüncə sisteminə söykənən mətnlərdir. Bu romanlar gənc oxucular üçün çoxşaxəli bir vasitə rolunu oynayır: onlar gəncləri ədəbiyyatın estetik dünyasına cəlb etməklə yanaşı, tarixi hadisələri anlamağa, milli kimlik və türkçülük ideyalarını dərk etməyə də yönəldir. Yunus Oğuzun tarixi romanları oxucunu həm düşünməyə, həm də öz köklərinə qayıtmağa çağıran təsirli bir məktəb funksiyasını daşıyır.
“Türk” etnonimi və törələri” kitabı isə Yunus Oğuzun yalnız yazıçı deyil, həm də milli yaddaşı sistemləşdirən tədqiqatçı mövqeyini bir daha təsdiqləyir. Şübhəsiz ki, bu əsər də geniş oxucu kütləsində maraq doğuracaq və türk tarixini, mədəniyyətini anlamaq istəyənlər üçün dəyərli mənbəyə çevriləcək”.

Yazıçı-publisist Yunus Oğuz:
“İşimizi davam etdiririk. Yəqin ki, növbədə Qara Yusifdir. Üzərində işləyirəm, mənbələrlə araşdırmanı bitirmişəm, artıq əlavə məlumatlar axtarıram. Bilmək istəyirəm Qara Yusif haqqında daha nələr deyilib. Fikirləşirəm ki, Qara Yusif haqqında yazmağa dəyər. İki türkməndən biri Qaraqoyunlu, biri Aağqoyunlu, ikisi də eyni oyrat tayfasından olmaqla aralarında mübahisələr olub və ayrılıblar. Əvvəl Qaraqoyunlular dövlət yaradıb, sonra Ağqoyunlular. Hər ikisi diqqətə layiqdir.
Elçinlə biz artıq bəshəbəs etmişik. Gördüm Elçin Gültəkindən yazdı, dedim mən Azərbaycanın içindən yazıram. Elçin Azərbaycanın içərisindən yazsa, mən çıxacam Türk dünyasına. Odur ki, ardı gəlsin!

Alim  HüseynliTəklifinizi, şikayətinizi bizə yazın. Sizi dinlərik. 055 634 88 31

Alim  Hüseynli