Toy adətləri: onların arasında bəzi etik olmayan və hətta xurafi inancalara əsaslananlar varmı? YYSİB sədr müavini, ailə və mənəvi məsələlər üzrə ekspert Ramal Əliyev yazır

Bəşəriyyətin sosial hadisələrindən biri olan toy, müxtəlif xalqların fərqli adət və ənənələrini özündə birləşdirən, xüsusilə mədəniyyət və inanclara bağlı bir mərasimdir. Toylar, hər bir millətin dəyərlərini, adət-ənənələrini və mənəvi keyfiyyətlərini əks etdirən, uzun illər boyu formalaşmış sosial tədbirlərdir. Azərbaycan xalqının da özünəməxsus toy adətləri vardır. Lakin, bu adətlər arasında bəzi etik olmayan və hətta xurafi inancalara əsaslanan əməllər mövcuddur.

Azərbaycanda bəzi toy adətləri zamanla formalaşmış və ənənə halına gəlmişdir. Lakin zamanla dəyişən dövr və cəmiyyətin inkişafı ilə bəzi adətlərin müasirləşməsi və ya tədricən ləğv edilməsi zərurəti meydana çıxıb. Toy mərasimlərinin forması və tərkibi, çox zaman o xalqların inanclarına, mədəniyyətinə və həyat tərzinə bağlı olur. Lakin zaman keçdikcə, bəzi adətlərin artıq etik olmayan və cəmiyyətin dəyərlərinə uyğun gəlmədiyi göründü.

Milli toylarımızda bir zamanlar geniş yayılmış bir ənənə, gəlinin bütün paltarlarının kamera qarşısında təqdim edilməsi idi. Bu mərasim, xüsusilə nişan mərasimində müşahidə olunurdu. Gəlinin paltarlarının ardıcıl şəkildə kamera qarşısında nümayiş etdirilməsi və bu görüntülərin ailə ilə video kastedən izlənilməsi etik olmayan bir adət idi.İndiki dövrdə belə əməllərin tədricən aradan qaldırılması, gələcək nəsillərə daha sağlam və etik dəyərlərin ötürülməsi vacibdir.

Başqa bir ənənə isə, gəlinin oğlan sinif yoldaşlarının onu dövrəyə alıb rəqs etməsidir. Bu tip adətlər, bəzən gənc nəsillərin öz mədəniyyətindən uzaqlaşmasına və başqa mədəniyyətlərin təsiri altına girməsinə səbəb ola bilir. Azərbaycan xalqının milli kimliyini qorumaq və gələcək nəsillərə doğru dəyərlər aşılamaq baxımından, bu cür davranışların ləğv edilməsi önəmlidir.

Azərbaycanda başqa bir xurafi inanc da may ayında toy etmək olmaz inancıdır. Bu ənənə, köklü bir yanlış inanclara əsaslanır və heç bir real əsasa dayanmır. Cəmiyyətin böyük əksəriyyəti müsəlman olduğu üçün, belə bir qadağa olmasının dini əsası olmadığı aydındır. Nə Qurani-Kərimdə, nə də Peyğəmbərin hədislərində may ayında toy etmək barədə hər hansı bir qadağa mövcud deyil. Əksinə, may ayı təbiətin canlandığı, günəşin istiləşdiyi və hava şəraitinin toy etmək üçün ən əlverişli dövr olduğu aylardan biridir. Bu yanlış inancı özümüzdən ataraq, cəmiyyətə doğru məlumatlar vermək və adətləri təkrarlamaq əvəzinə, daha sağlam düşüncələrə sahib olmaq lazımdır.
Bəzi adətlərin xurafi inanc və yanlış düşüncələrdən qaynaqlandığını qəbul etməli və onları tədricən ləğv etməliyik. Hər bir toy, sadəcə bir əyləncə və mərasim deyil, həm də milli kimliyi, ailə dəyərlərini və sosial əxlaqı əks etdirən bir hadisə olmalıdır. Gələcək nəsillər üçün doğru dəyərləri aşılamaq, həm də adətləri müasir cəmiyyətin ehtiyaclarına uyğun şəkildə dəyişdirmək lazımdır.

Nəticə etibarilə, toy adətləri sadəcə bir mədəniyyətin nümayişi deyil, həm də insanın etik və mənəvi baxışlarını göstərən bir hadisə olmalıdır. Bizim vəzifəmiz, milli kimliyimizi qorumaq və ənənələrimizi, gələcək nəsillər üçün daha sağlam və etik bir şəkildə formalaşdırmaqdır. Bu yolla, cəmiyyətimizin inkişafına və insanlarımızın sosial və mənəvi rifahına töhfə vermiş olarıq.