Müqəddəs Ramazan ayının İlahi fəlsəfəsi nədir? Hacı Rahim İsmayılov
Ramazan ayı – Ramadan – təkcə oruc tutmaqdan ibarət bir zaman kəsiyi deyil. Bu ay insanın öz nəfsi ilə üz-üzə qaldığı, ruhunu saflaşdırdığı, Yaradanla bağını yenidən qurduğu müqəddəs bir məktəbdir. Onun fəlsəfəsi zahiri ibadətlərdən daha dərin, daha mənəvi qatlara malikdir.
- Nəfsin tərbiyəsi və özünənəzarət
İnsan gündəlik həyatında istəklərinin təsiri altında yaşayır. Ramazan isə bu istəklərə “dayan” deməyi öyrədir. Sübh azanından gün batana qədər halal nemətlərdən belə uzaq qalmaq, insanın iradəsini möhkəmləndirir. Oruc bizə göstərir ki, insan yalnız bədən deyil; ruh və vicdan da onun ayrılmaz hissəsidir.
- Şükür və təvazökarlıq dərsi
Aclıq və susuzluq halı insanı ehtiyac içində olanların vəziyyətini daha dərindən anlamağa sövq edir. Ramazan ayının fəlsəfəsi sosial ədalət hissini gücləndirmək, paylaşma mədəniyyətini artırmaqdır. Bu ayda verilən sədəqə və zəkat yalnız maddi yardım deyil, həm də qəlbi təmizləyən bir vasitədir.
- Quranla yenidən görüş
Ramazan ayı Qurani-Kərimin nazil olduğu aydır. Bu baxımdan Ramazan, Quranla ünsiyyət ayıdır. Onu oxumaq, anlamaq və həyatımıza tətbiq etmək – Ramazanın əsas hikmətlərindəndir. Əgər oruc bizi daha gözəl əxlaqa aparmırsa, deməli biz Ramazanın fəlsəfəsini tam dərk etməmişik.
- Bağışlanma və yenilənmə
Ramazan insan üçün bir fürsətdir – keçmiş səhvlərini etiraf etmək, tövbə edib yeni bir başlanğıc etmək fürsəti. Bu ayın gecələrindən biri olan Qədr gecəsi min aydan daha xeyirli sayılır. Bu isə göstərir ki, Allahın mərhəməti zamana sığmayacaq qədər genişdir.
- Birlik və ümmət şüuru
Ramazan fərdi ibadət olmaqla yanaşı, ictimai həmrəyliyin də təzahürüdür. Dünyanın müxtəlif yerlərində milyonlarla müsəlman eyni niyyətlə oruc tutur, eyni duaları edir. Bu, insanlara mənəvi bir birlik hissi bəxş edir və ümmət şüurunu gücləndirir.
⸻
Nəticə
Ramazan ayının fəlsəfəsi aclıq deyil, o aclıq vasitəsilə əldə edilən şüurdur. Susuzluq deyil, o susuzluğun insanı apardığı mərhəmət halıdır. Bu ay insanı kamilliyə doğru aparan bir yol, nəfsin tərbiyə məktəbi, ruhun dirçəliş fəslidir.
Ramazanı sadəcə təqvimdə bir ay kimi deyil, qəlbimizdə bir inqilab kimi yaşayaq.
Hacı Rahim İsmayılov
İctimai xadim, araşdırmaçı-publisist,
“Mədəni-Niyyət” qəzetinin, “Yenideyer.az”
saytının təsisçi və baş redaktoru
“MENTALİTET” sosial-mənəvi dəstək İB sədri,
ilahiyyatçı
