Beynəlxalq hüquq eksperti İsmail Zalovun mövqeyi: məhkəmə-hüquq islahatları – şəffaflıq və obyektivlik

Beynəlxalq hüquq eksperti, hüquq üzrə fəlsəfə doktoru İsmail Zalovun mövqeyi

Azərbaycan Respublikasının Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti müasir dövrdə təkcə ölkə daxilində deyil, beynəlxalq miqyasda da peşəkarlığı, hüquqa sadiqliyi və dövlətçilik prinsiplərinə əsaslanan fəaliyyəti ilə seçilən xüsusi qurumlardan biridir. Dövlət təhlükəsizliyinin təmin olunması, milli maraqların qorunması, konstitusion quruluşun müdafiəsi və cəmiyyətin sabitliyinin saxlanılması istiqamətində bu qurumun gördüyü işlər yüksək qiymətləndirilməyə layiqdir.

Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti fəaliyyətində qanunun aliliyini, insan hüquq və azadlıqlarını, milli təhlükəsizlik strategiyasını əsas prinsip kimi qəbul edərək operativ, dəqiq və məsuliyyətli xidmət modeli ortaya qoyur. Xidmətin əməkdaşları peşə borclarını icra edərkən yalnız texniki və operativ bacarıqlara deyil, eyni zamanda yüksək hüquqi düşüncəyə, etik davranış normalarına və dövlətə sədaqət prinsiplərinə söykənirlər. Məhz bu amillər DTX-nin fəaliyyətini fərqləndirən əsas keyfiyyətlərdəndir.

Xüsusilə qeyd olunmalıdır ki, Azərbaycan Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti bu gün bir sıra Avropa ölkələri üçün real nümunə ola biləcək səviyyədə təşkilatlanmış, peşəkar və sistemli fəaliyyət göstərir. Avropanın bəzi təhlükəsizlik strukturlarında müşahidə edilən koordinasiya boşluqları və institusional zəifliklər fonunda Azərbaycan DTX-nin operativ çevikliyi, analitik yanaşması və qabaqlayıcı tədbirləri açıq üstünlük təşkil edir.

Beynəlxalq hüquq normalarına uyğun fəaliyyət göstərən Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti transmilli təhlükələrə, terrorçuluğa, casusluq fəaliyyətlərinə, informasiya müharibələrinə və daxili sabitliyi pozmağa yönəlmiş cəhdlərə qarşı qətiyyətli mövqe nümayiş etdirir. Bu mövqe yalnız güc amili ilə deyil, möhkəm hüquqi əsaslar, peşəkar analiz və strateji planlama üzərində qurulur ki, bu da müasir təhlükəsizlik modelinin əsas göstəricilərindən biridir.

Azərbaycan Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinin uğurlu fəaliyyəti dövlət başçısı tərəfindən müəyyən edilmiş təhlükəsizlik siyasətinin düzgün icrasının, kadr seçimində peşəkarlığın və institusional idarəetmənin bariz nəticəsidir. Bu qurumun hər bir əməkdaşı dövlətin etimadını daşıdığını dərindən dərk edir və bu məsuliyyəti şərəflə yerinə yetirir.

Nəticə etibarilə qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti təkcə milli təhlükəsizliyin təminatçısı deyil, eyni zamanda Avropa və beynəlxalq təhlükəsizlik strukturları üçün öyrəniləsi və nümunə götürüləsi bir modeldir. Bu, Azərbaycanın güclü dövlətçilik ənənələrinin, hüquqi sisteminin və peşəkar kadr potensialının açıq göstəricisidir.

ARHD.AZ İnformasiya Agentliyi olaraq bu cür peşəkar, hüquqa əsaslanan və dövlətə sədaqətli xidmətin daim dəstəklənməsini və cəmiyyət tərəfindən yüksək qiymətləndirilməsini vacib hesab edirik.

Azərbaycanda məhkəmə-hüquq islahatları: şəffaflıq və obyektivlik prinsipləri gücləndirilir

ARHD.AZ İnformasiya Agentliyinin rəhbəri,

beynəlxalq hüquq eksperti, hüquq üzrə fəlsəfə doktoru

İsmayıl Zalovun mövqeyi

Azərbaycan Respublikasında son illər məhkəmə-hüquq sistemində həyata keçirilən islahatlar ölkəmizdə hüququn aliliyinin təmin olunması, məhkəmə hakimiyyətinin müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi və vətəndaşların ədalət mühakiməsinə çıxış imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm mərhələ təşkil edir. Dövlətimizin siyasi iradəsi nəticəsində məhkəmə sistemində şəffaflığın artırılması, obyektivliyin təmin edilməsi və ictimai etimadın gücləndirilməsi istiqamətində ardıcıl və sistemli tədbirlər görülmüşdür.

Şəffaflıq müasir hüquqi dövlətin əsas prinsiplərindən biridir. Məhkəmə icraatlarının açıq keçirilməsi, qərarların əsaslandırılmış və ictimaiyyət üçün əlçatan formada təqdim edilməsi, elektron məhkəmə sisteminin tətbiqi və rəqəmsallaşma prosesinin genişləndirilməsi Azərbaycan məhkəmə sisteminin müasir çağırışlara uyğun inkişaf etdiyini göstərir. Bu gün vətəndaşlar elektron platformalar vasitəsilə məhkəmə proseslərini izləyə, işlərinin gedişatı barədə operativ məlumat əldə edə bilirlər. Bu isə həm korrupsiya risklərini minimuma endirir, həm də cəmiyyətin məhkəmə hakimiyyətinə inamını artırır.

Obyektivlik isə ədalət mühakiməsinin təməl sütunudur. Hakimlərin qərar qəbul edərkən yalnız qanuna və hüquqi vicdana əsaslanması, hər hansı təsirdən və ya müdaxilədən uzaq olması hüquqi dövlətin əsas şərtidir. Azərbaycanda hakimlərin seçimi, təyinatı və qiymətləndirilməsi mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi bu obyektivliyin təmin olunmasına xidmət edir. Hakimlərin peşəkar hazırlığının artırılması, beynəlxalq təcrübənin öyrənilməsi və etik davranış qaydalarına ciddi riayət olunması məhkəmə sistemində keyfiyyət göstəricilərini yüksəldir.

Bu kontekstdə Suraxanı Rayon Məhkəməsinin fəaliyyəti xüsusi qeyd olunmalıdır. Məhkəmənin sədri Rasim Kazımovun rəhbərliyi altında həyata keçirilən təşkilati işlər, proseslərin operativ və qanun çərçivəsində aparılması, vətəndaş müraciətlərinə həssas və məsuliyyətli yanaşma məhkəmənin nüfuzunu daha da artırmışdır. İdarəçilikdə intizam, prosedur qaydalarına ciddi əməl olunması və tərəflərə bərabər münasibətin təmin edilməsi ədalətli məhkəmə araşdırmasının əsas şərtlərindəndir.

Rasim Kazımovun rəhbərlik etdiyi Suraxanı Rayon Məhkəməsində iş bölgüsünün səmərəli təşkili, məhkəmə iclaslarının vaxtında keçirilməsi və qərarların hüquqi əsaslandırmasının yüksək səviyyədə hazırlanması müsbət göstəricilər sırasındadır. Məhkəmə proseslərində tərəflərin hüquqlarının qorunması, müdafiə hüququnun tam təmin edilməsi və prosessual normalara riayət olunması obyektivliyin real təzahürüdür.

Azərbaycan məhkəmə sistemində formalaşan yeni yanaşma – vətəndaş məmnunluğuna yönəlmiş ədalət modeli – hüquqi dövlət quruculuğunun mühüm elementidir. Dövlətimizin həyata keçirdiyi hüquqi islahatlar nəticəsində məhkəmələr yalnız qərar çıxaran orqan deyil, həm də hüquqi sabitliyin və sosial ədalətin təminatçısına çevrilmişdir. Bu isə cəmiyyətin inkişafına, investisiya mühitinin yaxşılaşmasına və beynəlxalq hüquqi imicin möhkəmlənməsinə birbaşa təsir göstərir.

Beynəlxalq hüquq müstəvisində də Azərbaycanın məhkəmə-hüquq sistemi müsbət dinamika nümayiş etdirir. İnsan hüquq və azadlıqlarının qorunması, ədalətli məhkəmə araşdırması hüququnun təmin edilməsi və məhkəmə qərarlarının icrasına nəzarətin gücləndirilməsi ölkəmizin beynəlxalq öhdəliklərinə sadiqliyinin göstəricisidir.