Süni intellektin gələcəkdə yaratdığı təhlükələr: bizi nələr gözləyir? Ramal Əliyev yazır
Dostum Samirin, süni intellekt vasitəsi ilə düzəldilmiş bu videonu mənə göndərdikdən sonra məndə yaranan ciddi narahatlıqdan dolayı bu barədə bir məqalə yazmağa qərar verdim. Həqiqətən də, 5-10 ildən sonra süni intellekt ciddi və təhlükəli şantaj vasitəsi olacaqdır.
Süni intellektin gələcəkdə yaratdığı təhlükələr: Bizi nələr gözləyir?
21-ci əsr, texnologiyanın sürətlə inkişaf etdiyi bir dövr olaraq insanlığa həm böyük imkanlar, həm də yeni təhlükələr təqdim edir. Son illər, süni intellekt (SI) texnologiyasının inkişafı, xüsusən internet və hərbi sahədə böyük yeniliklərə yol açıb. Məsələn, Türkiyənin istehsal etdiyi Bayraktarlar, İHA və SİHA-lar bu inkişafın ən bariz nümunələrindəndir. Lakin süni intellektin ən böyük təkmilləşdirilmələrindən biri, insan əməyini asanlaşdıran və sürətləndirən alqoritmaların yaradılmasıdır. Bu texnologiyalar həyatımızı daha rahat edə bilər, amma bəs bunun potensial təhlükələri nədir?
Süni intellektin faydaları və zərərləri
Süni intellekt, şübhəsiz, həyatımıza çoxlu müsbət təsirlər göstərib. Məsələn, elmi tədqiqatlarda məlumatların təhlili, səhiyyə sahəsində diaqnozların sürətlə qoyulması, müxtəlif sahələrdə iş proseslərinin avtomatlaşdırılması bu texnologiyanın müsbət tərəflərindəndir. Lakin bu inkişafların yanında ciddi təhlükələr də mövcuddur.
Süni intellektin bir çox sahədə insanların yerini alması, bəzən əmək bazarını və cəmiyyətin strukturlarını ciddi şəkildə dəyişə bilər. Həmçinin, bu texnologiyanın inkişafı, insanlar arasında bəzi mənfi sosial və etik nəticələrə səbəb ola bilər.
Sosial Şəbəkələr və Şəxsi Həyatın Təhlükədə olması.
Bu günlərdə sosial şəbəkələrdə, mobil telefonlarda və digər rəqəmsal platformalarda insanların şəkilləri və videoları çox asanlıqla paylaşılır və yayılır. Bu isə öz növbəsində yeni təhlükələrin yaranmasına səbəb olur. Süni intellekt vasitəsilə bu şəkillər və videoların manipulasiya edilməsi, təhrif olunması, montaj olunması mümkündür. Beləliklə, insanların şəxsiyyətləri ilə əlaqəli məlumatların əksəriyyəti açıq və asanlıqla əldə oluna bilər.
Süni intellekt bu məlumatları o qədər təbii və real şəkildə təhrif edə bilər ki, buna qarşı müdafiə vasitələri çox çətin ola bilər. Məsələn, bir şəxsin imicini təhrif edib, onu əxlaqsız hərəkətlərdə və ya cinayətkar fəaliyyətlərdə iştirak edirmiş kimi təqdim etmək mümkündür. Bu cür şantajlar, insanlar arasında qorxu, narahatlıq və cəmiyyətin etibarının zəifləməsinə yol aça bilər. İnsanların özlərini təhlükəsiz hiss etməməsi, internetdə hərəkət etməyə və şəkil/video paylaşmağa ehtiyatla yanaşmasına səbəb olacaq.
Bu təhlükənin ən böyük çətinliyi ondan ibarətdir ki, montaj edilmiş videolar və şəkillər çox real görünəcək. İnsanlar artıq həqiqət və manipulyasiya arasındakı fərqi ayırd etməyə çətinlik çəkəcəklər.
Süni intellekt, hər nə qədər insanların həyatını asanlaşdırsa da, eyni zamanda bir çox təhlükə də yaradacaq. Bizim qarşılaşacağımız təhlükələrdən biri, özəl həyatımızın və şəxsiyyətimizin rəqəmsal manipulasiya edilməsidir. Buna görə də, bu texnologiyanın inkişafını nəzarət altında saxlamaq, etik standartları qorumaq və hüquqi məsələləri tənzimləmək çox vacibdir. Gələcəkdə süni intellektin faydalarından maksimum istifadə etmək və eyni zamanda onun yaratdığı təhlükələrdən qorunmaq üçün cəmiyyətin hər bir üzvünün bu mövzuya ciddi yanaşması zəruridir.
Ramal Əliyev
YYSİB-nin sədr müavini, ekspert
